هیچ محصولی در سبدخرید نیست.
قهوه و سلامت روان؛ آیا نوشیدن قهوه استرس و اضطراب را کم میکند؟
پژوهشهای تازه نشان میدهند که رابطه قهوه و سلامت روان ممکن است از چیزی که فکر میکردیم جدیتر باشد البته به این شرط که به مقدار آن توجه کنیم. در این مقاله سراغ سه سؤال اساسی میرویم: آیا قهوه واقعا استرس و اضطراب را کم میکند، چند فنجان در روز نقطه بهینه است، و اصلا چرا قهوه باید روی خلقوخوی ما اثر بگذارد.
قهوه و سلامت روان
طی ماههای گذشته دو مطالعه قابلتوجه به موضوع قهوه و سلامت روان پرداختند و هر دو به یک جهت اشاره کردند: قهوهخورهای متعادل وضعیت روانی بهتری داشتند. بزرگترین بخش این شواهد از پایگاه داده UK Biobank میآید؛ مجموعهای عظیم که اطلاعات سلامت و جمعیتشناختی نزدیک به نیم میلیون نفر در بریتانیا را ثبت کرده است.
پژوهشگران با مدلسازی این دادهها که نتیجهاش در نشریه Journal of Affective Disorders منتشر شد به الگوی روشنی رسیدند: افرادی که قهوه را بهاندازه مینوشیدند، نسبت به کسانی که اصلا قهوه نمیخوردند، کمترین احتمال ابتلا به استرس و اختلالات خلقی را داشتند. نکته مهم اینجاست که حرف از «اعتیاد به کافئین» یا مصرف افراطی نیست؛ کلیدواژه این یافته «اعتدال» است. یعنی همان دو سه فنجانی که بسیاری از ما بهطور طبیعی در طول روز مینوشیم.
نقش قهوه در کاهش استرس و اضطراب
استرس و اضطراب جزو شایعترین دغدغههای سلامت روان در زندگی امروز هستند و مردم همیشه دنبال راهحلهایی میگردند که هم مؤثر باشد و هم به زندگی روزمرهشان بخورد. یک عادتِ از پیش موجود مثل قهوهخوردن، اگر واقعا اثر محافظتی داشته باشد، دقیقا همان نوع راهحلی است که به آن میگویند «کمهزینه و قابلاجرا». با این حال، قبل از اینکه ذوقزده شویم و فنجان بعدی را پر کنیم، باید یک نکته اساسی را روشن کنیم.
هر دو مطالعه از نوع مشاهدهای هستند، یعنی صرفا یک همبستگی را نشان میدهند، نه یک رابطه علّی قطعی. به زبان ساده: ما میدانیم کسانی که بطور مرتب قهوه میخورند، وضعیت روانی بهتری دارند اما نمیتوانیم با قطعیت بگوییم خودِ قهوه علتِ این بهبود است.
ممکن است عوامل دیگری هم در میان باشند. شاید کسانی که قهوهشان را بهاندازه و منظم مینوشند، کلا سبک زندگی سامانیافتهتری دارند: خواب بهتر، روال صبحگاهی منظم یا شرایطی که خودش استرس کمتری میسازد. پس بهتر است قهوه را یک «همراهِ احتمالی» برای سلامت روان بدانیم، نه یک نسخه درمانی. این تمایز، در ادامه هم به کارمان میآید.
چه میزان قهوه برای سلامت روان مفید است؟
مطالعه یک محدوده مشخص را نشانه گرفت. بر اساس این مدلسازی، نقطهای که در آن سلامت روان بهینه میشود، حدود دو فنجان قهوه در روز است و سقف منطقی آن سه فنجان. این یعنی رابطه قهوه و سلامت روان خطی نیست؛ اینطور نیست که هرچه بیشتر بنوشید بهتر شود. منحنیِ فایده شکل یک تپه را دارد: تا یک نقطه بالا میرود و بعد از آن سرازیر میشود.
البته یک سوءتفاهم رایج وجود دارد که میتواند کل محاسبه را بههم بریزد. در این مطالعه، هر «فنجان» معادل یک سروینگِ ۸ اونسی (حدود ۲۴۰ میلیلیتر) در نظر گرفته شده است. حالا این عدد را با واقعیتِ کافیشاپ مقایسه کنید: یک نوشیدنی سایز ونتی در استارباکس حدود ۲۰ اونس است، یعنی بهتنهایی نزدیک به دو و نیم فنجانِ استاندارد!
به بیان دیگر، اگر صبح یک لیوان بزرگ قهوه مینوشید و بعدازظهر هم یکی دیگر، ممکن است خیلی زودتر از آنچه فکر میکنید به سقفِ سه فنجان رسیده باشید. پس قبل از سفارش بعدی، به اندازه لیوان توجه کنید؛ سایز، خودش نصف ماجراست.
وقتی زیادهروی نتیجه را برعکس میکند
مصرف زیاد کافئین میتواند ضربان قلب را بالا ببرد، حس بیقراری و اضطراب ایجاد کند و خواب را بههم بریزد و هیچکدام از اینها دوستِ خلقوخوی خوب یا استرسِ پایین نیستند. این شبیه یک حلقه معیوب است: بیشازحد قهوه مینوشید، خوابتان بهم میریزد، روز بعد خستهتر و مضطربتر هستید و باز برای جبران سراغ قهوه بیشتر میروید. به همین خاطر «نقطه بهینه» صرفا یک توصیه محافظهکارانه نیست؛ بیرون از آن، قهوه میتواند دقیقا برعکس هدفتان عمل کند.
چرا قهوه روی خلقوخو اثر میگذارد؟
شاید عجیب باشد، اما پاسخ احتمالی در روده شماست، نه مغزتان. بدن ما میزبان تریلیونها باکتری در دستگاه گوارش است که مجموعا «میکروبیوم روده» نامیده میشوند. در سالهای اخیر، علم بهطور فزایندهای به چیزی به نام «محور روده–مغز» توجه کرده است: یک خط ارتباطی دوطرفه که نشان میدهد سلامت روده میتواند مستقیما بر خلقوخو، استرس و حتی رفتار اثر بگذارد.
مطالعهای که در نشریه Nature Communications منتشر شد، همین زاویه را بررسی کرد. نتیجه چشمگیر بود: قهوهخورها در مقایسه با کسانی که قهوه نمینوشیدند، میکروبیومِ متفاوتی داشتند و همزمان نمراتِ پایینتری در استرس، افسردگی و رفتارهای تکانشی گرفته بودند. البته همان هشدار قبلی اینجا هم برقرار است: تفاوت میکروبیوم لزوما به این معنا نیست که میکروبیوم علتِ بهبود خلق است. اما این یافته یک سرنخِ امیدوارکننده میدهد که شاید فایده قهوه از مسیری کاملا متفاوت از آنچه تصور میکردیم عبور کند.
غیر از میکروبیوم چه عواملی مؤثرند؟
میکروبیوم تنها توجیح ممکن نیست. قهوه سرشار از آنتیاکسیدانها و ترکیبات فعالِ زیستی است که میتوانند نقش داشته باشند. از اینها مهمتر، نباید قدرتِ خودِ «آیینِ قهوه» را دستکم گرفت: آن چند دقیقه مکث، گرمای فنجان در دست، و لحظهای آرامش در میانه روز. گاهی بخشی از فایده روانی، نه از شیمی قهوه، بلکه از تجربه آرامبخشِ نوشیدنش میآید.
تکلیف قهوه بدون کافئین چیست؟
یکی از غافلگیرکنندهترین بخشهای این پژوهشها همینجاست و خبر خوبی برای کسانی است که فکر میکردند باید قید قهوه را بزنند. برخلاف انتظار، این ماجرا اصلا درباره کافئین نیست. در هر دو مطالعه، حتی قهوه بدون کافئین همان اثر محافظتی را بر سلامت روان نشان داد. یعنی اگر بهخاطر کافئین از قهوه فاصله گرفتهاید، لازم نیست از فایده روانیاش هم چشم بپوشید. این موضوع همچنین به آن فرضیه میکروبیوم وزن بیشتری میدهد، چون نشان میدهد عاملِ مؤثر چیزی فراتر از کافئین است.
تفاوت اثر کافئیندار و بدون کافئین بر اضطراب
با این حال، یک تفاوت عملی مهم وجود دارد. اگر جزو افرادی هستید که کافئین برایشان اضطرابزاست یا خوابشان را خراب میکند، دیکَف میتواند بهترین انتخاب باشد: فایده روانیِ مشابه، بدون عوارض تحریککننده کافئین. نکته عملی برای کسانی که میخواهند دیکف را امتحان کنند: کیفیت دانه واقعا فرق میسازد، چون فرایند حذف کافئین گاهی طعم را کمرنگ میکند. اگر بهخاطر کافئین قهوه را کنار گذاشتهاید، حالا میتوانید بدون نگرانی سراغ خرید قهوه بدون کافئین بروید و همان فایدهی روانی را تجربه کنید.
چه کسانی باید در مصرف قهوه احتیاط کنند؟
این مقاله یک توصیه عمومی است، نه نسخهای برای همه. چند گروه باید با احتیاط بیشتری سراغ قهوه بروند.
افراد مبتلا به اضطراب، مشکلات قلبی یا اختلال خواب
برای بعضیها، حتی مقدار متوسط قهوه هم ممکن است مناسب نباشد. کسانی که اختلال اضطرابی دارند ممکن است با کافئین احساس بدتری پیدا کنند؛ افراد با مشکلات قلبی باید مراقب اثر کافئین بر ضربان قلب باشند؛ و کسانی که با بیخوابی دستوپنجه نرم میکنند بهتر است قهوه را به ساعات اولیه روز محدود کنند. برای این گروهها، یک قهوه کماسید و بدون کافئین میتواند راهی باشد برای لذت بردن از قهوه با دردسر کمتر اما اگر شرایط زمینهای جدی داری، بهترین کار همچنان مشورت با پزشک است، نه تکیه بر یک قاعده کلی.
نقش شکر، شیر و افزودنیها
و یک نکته مهم که اغلب نادیده گرفته میشود: وقتی پژوهشها از «قهوه» حرف میزنند، منظورشان لزوما آن لاته پرشکر و خامهای نیست. یک قهوه ساده با یک نوشیدنیِ شیرینِ پرکالری زمین تا آسمان فرق دارد. اگر دنبال فایده سلامتیِ قهوه هستی، شکر و افزودنیهای اضافه میتوانند بخشی از آن فایده را خنثی کنند. پس هرچه قهوه سادهتر باشد، بهتر است. یک دانه قهوه تازهبرشته که طعم خودش بهتنهایی دلنشین است، نیاز به شکر و افزودنی را کم میکند و نصف راهِ یک قهوهی سالم را رفته است.
قهوههای تکخاستگاهی مثل قهوه اتیوپی یا قهوه کلمبیا که راساً از مبدأ وارد میشوند، گزینه خوبی برای کسانیاند که دنبال طعم اصیل بدون افزودنی هستند.
جمعبندی
اگر بخواهیم رابطه قهوه و سلامت روان را در یک نگاه خلاصه کنیم، به سه نکته میرسیم: قهوه متعادل با استرس و اختلالات خلقیِ کمتر همبسته است؛ این فایده احتمالا بهجای کافئین از مسیر میکروبیوم روده میآید؛ و یک «نقطه بهینه» وجود دارد که زیادهروی از آن نتیجه را برعکس میکند.
اما مهمترین حرف این مقاله یک یادآوریِ صادقانه است: اینها مطالعاتِ مشاهدهای هستند، نه تجویز پزشکی. قهوه یک گلوله جادویی برای سلامت روان نیست و جای خواب خوب، ورزش، ارتباط انسانی و کمک تخصصی را نمیگیرد. در بهترین حالت، آن فنجانِ روزانه میتواند یک همراهِ کوچک و دلپذیر در مسیر بزرگترِ مراقبت از خودت باشد.
منبع: سایت realsimple
پست های مرتبط
سالها هر روز قهوه درست میکردم و فکر میکردم همهچیز را بلدم، تا اینکه یک روز دستور روی بسته قهوه را خواندم و فهمیدم تمام... ادامه مطلب
تا حالا شده جلوی منوی یک کافه بایستید، اسم چند نوشیدنی را بخوانید ولی نتوانید از روی اسم حدس بزنید طعم هرکدام چطور است؟ لاته،... ادامه مطلب
همان دانههای همیشگی را خریدهاید، همان مقدار همیشگی را ریختهاید، اما فنجان امروز آن چیزی که باید، نیست؟ کمی تلخ، کمی کدر، یا حتی بویی... ادامه مطلب
یک تجربه آشنا: همان دانهای که در کافه فنجانی خوشطعم و معطر میشود، وقتی به خانه میآورید، جور دیگری درمیآید. نه بد، اما نه همان.... ادامه مطلب
وقتی وارد یک کافه در کشور دیگری میشوید، احتمالا اولین چیزی که گیجتان میکند منو نیست، نامهاست. اسپرسو، ماکیاتو، فلت وایت یا کورتادو… همه آشنا... ادامه مطلب
اضافه کردن نظر