کافئین چه ارتباطی با زوال عقل دارد؟

تصور روزی که نام عزیزانمان را به خاطر نیاوریم یا خاطرات شیرین گذشته در غباری از فراموشی محو شوند، یکی از بزرگ‌ترین ترس‌های دوران پیری است. زوال عقل و بیماری آلزایمر سالانه میلیون‌ها نفر را درگیر می‌کنند، اما چه می‌شد اگر یکی از لذت‌بخش‌ترین عادت‌های صبحگاهی شما، نقش یک سپر دفاعی را برای مغزتان بازی می‌کرد؟

یک مطالعه بزرگ روی بیش از ۱۳۰ هزار نفر نشان داده است افرادی که قهوه کافئین‌دار مصرف می‌کردند، در طول دوره بررسی با خطر پایین‌تر ابتلا به دمانس مواجه بودند. ارتباط مشاهده‌شده در افرادی که روزانه حدود ۲ تا ۳ فنجان قهوه می‌نوشیدند، پررنگ‌تر بود. البته این مطالعه ثابت نمی‌کند که قهوه از دمانس یا آلزایمر پیشگیری می‌کند. پژوهشگران یک ارتباط آماری پیدا کرده‌اند، نه یک رابطه علت و معلولی قطعی. پس واقعاً قهوه چه نقشی در سلامت مغز دارد؟ آیا کافئین عامل اصلی است؟ قهوه بدون کافئین چطور؟ و آیا این نتایج به این معنی است که باید مصرف قهوه را بیشتر کنیم؟

آیا تأثیر قهوه بر پیشگیری از آلزایمر واقعیت دارد؟

وقتی پای سلامت مغز در میان باشد، نمی‌توان به شایعات و تیترهای زرد شبکه‌های اجتماعی اعتماد کرد. اما این بار، علم پزشکی با داده‌های مستدل وارد میدان شده است. در این مطالعه‌ی گسترده که روی بیش از ۱۳۰,۰۰۰ نفر انجام شد، محققان دریافتند کسانی که به طور منظم قهوه و چای مصرف می‌کنند، در سنین بالا کمتر به زوال عقل مبتلا میشوند.

یکی از نکات مهم مطالعه این بود که پژوهشگران فقط قهوه معمولی را بررسی نکردند و مصرف قهوه بدون کافئین را نیز در نظر گرفتند. این موضوع کمک می‌کند سؤال مهم‌تری مطرح شود: آیا ترکیبات خود قهوه اهمیت دارند یا کافئین؟ دکتر دیلان وینت، متخصص مغز و اعصاب در کلینیک کلیولند می‌گوید این یافته‌ها با پژوهش‌های قبلی درباره ارتباط مصرف قهوه و چای با کاهش خطر دمانس و افت شناختی همسو هستند. بااین‌حال، نتایج این مطالعه به‌تنهایی نشان نمی‌دهند که کافئین مستقیماً از ابتلا به دمانس جلوگیری میکند. اما این نتایج دقیقاً چه دستورالعملی برای ما دارند؟

چند فنجان قهوه در روز برای حافظه مفید است؟

در این مطالعه، پایین‌تر بودن خطر ابتلا به دمانس در افرادی که روزانه حدود ۲ تا ۳ فنجان قهوه کافئین‌دار مصرف می‌کردند، بیشتر مشاهده شد. در مورد چای نیز مصرف روزانه ۱ تا ۲ فنجان چای کافئین‌دار با نتایج مشابهی همراه بود.

البته این اعداد به معنای تعیین یک «دوز پیشگیرانه» برای قهوه نیستند. پژوهش فقط نشان داده است که این میزان مصرف در جمعیت مورد بررسی با خطر پایین‌تر دمانس ارتباط داشته است؛ بنابراین نباید از آن نتیجه گرفت که افزایش مصرف قهوه می‌تواند از ابتلا به بیماری جلوگیری کند. برای مصرف روزمره، انتخاب قهوه تازه‌رست با مشخصات مشخص، کنترل بیشتری روی مقدار و شیوه مصرف به شما می‌دهد.

قهوه دکاف در برابر قهوه معمولی

اگر خود قهوه عامل اصلی این ارتباط باشد، انتظار داریم قهوه بدون کافئین هم نتیجه مشابهی نشان دهد. اما در این مطالعه چنین الگویی مشاهده نشد. همین موضوع باعث شده پژوهشگران و متخصصان احتمال دهند کافئین ممکن است یکی از عوامل مهم در ارتباط میان مصرف قهوه و خطر دمانس باشد. اما «احتمال» با «اثبات» فرق دارد.

این مطالعه نمی‌تواند بگوید کافئین به‌تنهایی از دمانس جلوگیری می‌کند. عوامل دیگری نیز می‌توانند در این رابطه نقش داشته باشند و برای مشخص شدن اثر مستقل کافئین، به پژوهش‌های بیشتری نیاز است. به همین دلیل، نمی‌توان نتیجه گرفت که مثلاً هر نوشیدنی کافئین‌دار الزاماً همان اثر قهوه را دارد یا اینکه افزایش مصرف کافئین راهی برای پیشگیری از دمانس است.

کافئین چگونه از سلول‌های مغز محافظت می‌کند؟

یکی از توضیح‌های احتمالی مطرح‌شده درباره این ارتباط، تأثیر کافئین بر پروتئین آمیلوئید-بتا است. این پروتئین در پلاک‌هایی دیده می‌شود که با بیماری آلزایمر ارتباط دارند. به گفته دکتر وینت، کافئین ممکن است به کاهش تجمع آمیلوئید-بتا کمک کند. کافئین همچنین ممکن است از طریق برخی اثرات شیمیایی، خاصیت محافظت‌کننده از سلول‌های عصبی داشته باشد. بااین‌حال، این موارد هنوز در حد توضیح‌های احتمالی هستند و برای مشخص شدن سازوکار دقیق اثر کافئین، به تحقیقات بیشتری نیاز است.

نقش آنتی‌اکسیدان‌ها و کلروژنیک اسید در کاهش استرس اکسیداتیو

با وجود ارتباط مشاهده‌شده میان مصرف قهوه کافئین‌دار و خطر پایین‌تر دمانس، هنوز نمی‌توان گفت قهوه یا کافئین از ابتلا به آلزایمر یا دمانس جلوگیری می‌کند. مطالعه مورد بحث یک ارتباط آماری را نشان داده است و برای اثبات رابطه علت و معلولی، به پژوهش‌های بیشتری نیاز است. اگر به کافئین حساسیت دارید یا دچار تپش قلب می‌شوید اما دوست دارید از خواص آنتی‌اکسیدانی قهوه بهره‌مند شوید، راهنمای انتخاب دانه‌های دی کف شده ما را حتماً مطالعه کنید.

آیا هرچه قهوه بیشتر بنوشیم، خطر دمانس کمتر می‌شود؟

نه لزوما. نتایج این مطالعه فقط نشان می‌دهند که مصرف حدود ۲ تا ۳ فنجان قهوه کافئین‌دار در روز با خطر پایین‌تر دمانس همراه بوده است. این یافته به این معنا نیست که مصرف مقادیر بیشتر قهوه، مزایای بیشتری برای مغز ایجاد می‌کند. بنابراین، بهتر است این مطالعه را دلیلی برای افزایش مصرف کافئین در نظر نگیریم. اگر قهوه می‌نوشید، می‌توانید آن را در چارچوب یک سبک زندگی سالم مصرف کنید، اما نباید انتظار داشته باشید که قهوه به‌تنهایی از زوال عقل جلوگیری کند.

قهوه بدون کافئین هم همین اثر را دارد؟

یکی از نقاط قوت این مطالعه، بررسی مصرف قهوه بدون کافئین نیز بود. پژوهشگران توانستند میان افرادی که قهوه کافئین‌دار می‌نوشیدند و کسانی که قهوه بدون کافئین مصرف می‌کردند، تفاوت ایجاد کنند. بر اساس یافته‌های گزارش‌شده، ارتباط با خطر پایین‌تر دمانس در مصرف قهوه کافئین‌دار مشاهده شد؛ همین موضوع این احتمال را مطرح می‌کند که کافئین ممکن است در این ارتباط نقش داشته باشد. بااین‌حال، هنوز نمی‌توان گفت کافئین به‌تنهایی عامل این نتیجه است.

ختم کلام

یک مطالعه بزرگ روی بیش از ۱۳۰ هزار نفر نشان داده است که مصرف قهوه کافئین‌دار با خطر پایین‌تر ابتلا به دمانس ارتباط دارد؛ این ارتباط در افرادی که روزانه حدود ۲ تا ۳ فنجان قهوه مصرف می‌کردند، بیشتر دیده شد. مصرف ۱ تا ۲ فنجان چای کافئین‌دار نیز با نتایج مشابهی همراه بود.

بررسی قهوه بدون کافئین نیز باعث شد پژوهشگران احتمال دهند که کافئین ممکن است در این ارتباط نقش داشته باشد. بااین‌حال، این مطالعه ثابت نمی‌کند که کافئین یا قهوه از دمانس یا آلزایمر پیشگیری می‌کند و برای مشخص شدن رابطه علت و معلولی، تحقیقات بیشتری لازم است. در حال حاضر، بهترین رویکرد برای حفظ سلامت مغز، تکیه نکردن بر یک ماده غذایی خاص است. رژیم غذایی سالم، ورزش منظم و فعالیت‌های ذهنی و شناختی نیز از عواملی هستند که می‌توانند در حفظ سلامت مغز نقش داشته باشند.

پرسش‌های متداول (FAQ)

۱. آیا اضافه کردن شیر و شکر، خواص قهوه برای آلزایمر را از بین می‌برد؟

شیر تأثیر چندانی در از بین بردن خواص قهوه ندارد، اما مصرف مداوم شکر و سیروپ‌های شیرین‌کننده، باعث افزایش التهاب در بدن و مغز می‌شود. این التهاب دقیقاً اثرات ضدالتهابی و آنتی‌اکسیدانی قهوه را خنثی می‌کند. بهتر است قهوه خود را تلخ یا با حداقل شیرینی مصرف کنید.

۲. آیا قهوه فوری (نسکافه) هم به اندازه قهوه تازه‌دم برای پیشگیری از زوال عقل مفید است؟

خیر. فرآیند تولید قهوه فوری باعث افت شدید آنتی‌اکسیدان‌ها و پلی‌فنول‌های آن می‌شود. علاوه بر این، قهوه‌های فوری معمولاً از دانه‌های بی‌کیفیت‌ترِ روبوستا تهیه می‌شوند. برای محافظت از سلامت مغز، خرید دانه قهوه و آسیاب کردن آن در خانه مؤثرترین روش است.

۳. بهترین زمان نوشیدن قهوه برای حفظ سلامت حافظه چه ساعتی است؟

بهترین زمان، بین ساعت ۹:۳۰ تا ۱۱:۳۰ صبح است (زمانی که سطح کورتیزول طبیعی بدن شروع به افت می‌کند). برای جلوگیری از اختلال در سیستم پاکسازی شبانه مغز، حتماً نوشیدن قهوه را حداقل ۸ تا ۱۰ ساعت قبل از زمان خواب متوقف کنید.

آماده‌اید تا با یک فنجان قهوه بی‌نقص، هم کامتان را شیرین کنید و هم سپر دفاعی مغزتان را بسازید؟

سلامت مغز شما از انتخاب‌های امروزتان شروع می‌شود. همین حالا از فروشگاه ما دیدن کنید و انواع دانه‌های تازه‌برشت تخصصی (۱۰۰٪ عربیکا) را با آسیاب رایگان و اختصاصیِ متناسب با دستگاه‌تان سفارش دهید.

منبع: سایت newsroom