پیچیدگی اثرات کافئین در مصرف‌کنندگان منظم قهوه

خیلی از ما فکر می‌کنیم این کافئین است که بعد از نوشیدن قهوه به ما انرژی میدهد و ما را سرحال میکند ولی یک پژوهش تازه نشان داده شاید همه چیز فقط در کافئین  خلاصه نشود. محققین متوجه شده اند که نوشیدن قهوه بدون کافئین (دیکف) اثری شبیه به قهوه کافئین‌دار دارد. یعنی حتی قهوه بدون کافئین هم می‌توانیم هوشیاری و تمرکز بیشتری را تجربه کنیم. در ادامه این مقاله دقیق‌تر به این تحقیق جذاب و نتایج جالب آن می‌پردازیم.

آوردن قهوه در روتین روزانه غوغا میکند

تحقیقی که در مجله معتبر علمی Heliyon منتشر شده، روی یک سؤال مهم تمرکز کرده: «آیا فقط کافئین باعث می‌شه بعد از نوشیدن قهوه سرحال‌ بشیم؟ یا خود فرآیند قهوه‌ خوردن هم تأثیر داره؟»

محققین این سؤال رو با یک آزمایش دوسوکور و علمی بررسی کرده اند. در این آزمایش گروهی از افرادی که هر روز قهوه میخوردند انتخاب شدند. این افراد بدون اینکه از نوع نوشیدنی مطلع باشند قهوه خوردند.  عده ای قهوه معمولی و عده دیگر قهوه دی کف. نتیجه جالب‌تر از چیزی بود که فکر می‌کردند.

قبل و بعد از نوشیدن قهوه، ضربان قلب، فشار خون، میزان تمرکز و حتی فعالیت مغزی این افراد با تست‌های مختلف اندازه‌گیری شد.

تأثیر مشابه قهوه دیکف و معمولی!

هر دو گروه واکنش‌های تقریبا مشابهی نشان دادند و با کاهش ضربان قلب، افزایش فشار خون و بهبود تمرکز روبه رو شدند. دانشمندان با بررسی امواج مغزی (EEG) دریافتند که فقط کافئین نیست که به هوشیاری کمک می‌کند؛ بلکه انتظار ذهنی، گنجاندن قهوه در روتین زندگی و حتی بوی قهوه هم تاثیرگذارند.

کاهش موج آلفا در مغز، که معمولاً نشانه‌ی تمرکز بیشتر و کاهش افکار مزاحم است، حتی در گروه بدون کافئین هم دیده شد. یعنی ذهن‌ ما فقط با دیدن و چشیدن قهوه، وارد مود کار می‌شود!

ماته‌یا لسار، یکی از محققین اصلی این مطالعه، میگوید:

نتایج ما نشان می‌دهد که مصرف‌کنندگان همیشگی قهوه ممکن است دچار پاسخ‌های شرطی شده باشند که به حضور واقعی کافئین وابسته نیست. به بیان دیگر، زمانی که بدن به کافئین عادت کرده و ما انتظار داریم آن را از طریق یک فنجان قهوه دریافت کنیم، حتی یک فنجان قهوه‌ی بدون کافئین نیز  همان اثر را خواهد داشت.

قهوه دیکف و معمولی تاثیر مشابهی دارند

چرا این موضوع مهمه؟

برای خیلی‌ها، قهوه جرء مهم و جدانشدنی زندگیشان است. از شروع صبح گرفته تا جلسات کاری یا حتی وقت استراحت عصر، برای این افراد نوشیدن قهوه یک عادت یا آیین شخصی به حساب میاید. حالا اگر بدانیم این آیین به‌تنهایی می‌تواند حال‌مان را بهتر میکند، آن وقت شاید به قهوه‌های بدون کافئین روی بیاوریم.

نوشیدن قهوه دی کف در بالا بردن هوشیاری و افزایش تمرکز موثر است. این برای کسانی که به کافئین حساسیت دارند یا بعد از نوشیدن قهوه با اضطراب و تپش قلب مواجه میشوند خبر خوبی است. حتی کسانی که می‌خواهند بدون مختل شدن خواب شب، در ساعات پایانی روز نیز از قهوه لذت ببرند هم از این خبر سود میبرند.

البته کیفیت همیشه پیشرو است. همه‌ی قهوه‌های بدون کافئین طعم دلچسبی ندارند ولی برندهایی مثل قهوه ست کپسول های بدون کافئین دارند که هم خوش‌طعم‌اند، هم عطر قهوه‌ی واقعی را دارند و هم بدون کافئین تولید شده اند.

محدودیت‌های مطالعه

مثل هر پژوهشی، این مطالعه نیز محدودیت‌هایی دارد. نخست اینکه حجم نمونه کوچک بود که قدرت آماری برای شناسایی اثرات جزئی را کاهش می‌دهد. همچنین، همه‌ی شرکت‌کنندگان مصرف‌کنندگان همیشگی قهوه بودند؛ بنابراین نتایج ممکن است به افرادی که به ندرت قهوه می‌نوشند تعمیم‌پذیر نباشد. علاوه بر این،مقدار ناچیزی کافئین و ترکیبات فعال زیستی دیگر در هوه بدون کافئین وجود دارد که ممکن است در اثرات مشاهده‌شده نقش داشته باشند.

قهوه بدون کافئین اهمیت پیدا میکند

مسیرهای آینده پژوهش

پژوهش‌های آینده می‌توانند بر پایه‌ی این یافته‌ها، با استفاده از نمونه‌های بزرگ‌تر و متنوع‌تر، مقایسه‌ی میان مصرف‌کنندگان منظم و غیرمنظم قهوه، و بررسی انواع دیگر دارونماها، مطالعات دقیق‌تری انجام دهند. پژوهشگران همچنین علاقه‌مندند از روش‌های پیشرفته‌تری برای بررسی نحوه‌ی شکل‌گیری پاسخ‌های عصبی به قهوه تحت تأثیر انتظارات روان‌شناختی استفاده کنند.

لسار توضیح داد: ما دوست داریم بیشتر بررسی کنیم که برداشت‌ها و ادراکات ذهنی چگونه بر اثرات کافئین تأثیر می‌گذارند. پیشنهاد می‌کنیم پژوهش‌های بیشتری در زمینه‌ی اثرات پیچیده‌ی روان‌شناختی و فیزیولوژیکی مصرف قهوه و کافئین انجام شود. بررسی نمونه‌های گسترده‌تر، مقایسه‌ی میان مصرف‌کنندگان دائم و غیردائم، و توجه به سایر ترکیبات فعال قهوه می‌تواند مسیرهای جالبی برای تحقیقات آینده فراهم کند. همچنین پیشنهاد می‌کنیم داده‌های تجربی با ابزارهای پیشرفته‌ی تحلیل داده، از جمله یادگیری ماشین و تحلیل شبکه‌ای مورد بررسی قرار گیرند. در واقع، ما همین حالا نیز فرآیند دسته‌بندی با یادگیری ماشین را آغاز کرده‌ایم.

او در پایان افزود:انجام این پژوهش باعث شد چیزهای جدیدی درباره‌ی قهوه و برداشت مردم از آن یاد بگیریم و البته، در طول بعدازظهرهای طولانی ثبت EEG، چند فنجان قهوه هم نوش جان کردیم!

جمع‌بندی

شاید وقت آن رسیده که قهوه دیکف رو جدی‌تر بگیریم.  این مطالعه یک پیام ساده ولی مهم دارد: شاید وقت آن رسیده که قهوه دیکف را جدی بگیریم، چونکه قهوه یک تجربه چندوجهی است و اثر آن فقط در کافئین خلاصه نمیشود. بوی قهوه، طعم آن، خاطره‌های خوبی که از نوشیدن قهوه داریم و حتی لحظه‌ی مکثی که موقع نوشیدنش داریم، همه با هم احساس سرزندگی را تداعی میکنند.

اگه دنبال قهوه‌های دیکف باکیفیت هستید سری به فروشگاه‌هایی مثل قهوه ست بزنید.