هر روز صبح یک حرکت را تکرار میکنید: پرتافیلتر را میزنید به سطل زباله و آن قرص قهوه میافتد وسط پوست تخممرغ. آخر ماه چیزی حدود سه کیلو. اما این تفاله هنوز نیتروژن دارد، هنوز کافئین دارد و هنوز آنقدر بو میدهد که مورچه را فراری دهد. چیزی که شما زباله میدانید، در باغبانی اسمش کود است، در آرایشگاه اسکراب و در آشپزخانه طعمدهنده گوشت. در این مطلب از قهوه ست، ۹ کاربرد تفاله قهوه را میگوییم؛ همه ساده، همه رایگان و همه امتحانشده. اما پیش از هر چیز، باید یک قانون طلایی را بدانید: تفالهی مرطوب در کمتر از ۴۸ ساعت کپک میزند.
تفاله قهوه چیست و چرا هنوز ارزش دارد؟
وقتی آب داغ از میان پودر قهوه رد میشود، فقط بخش محلولش وارد فنجان میشود. باقیاش در فیلتر میماند و شامل اینهاست:
نیتروژن (حدود ۲٪): همان چیزی که برگ گیاه برای سبز شدن میخواهد؛
پتاسیم، فسفر و منیزیم: کم، ولی کافی برای نقش مکمل خاک؛
کافئین باقیمانده: پایهی تمام کاربردهای پوستی و ضدحشره؛
بافت سایندهی ریز: یک اسکراب و سیمظرفشویی طبیعی.
یک نکته که کمتر گفته میشود: نوع تفاله فرق دارد. تفالهی اسپرسو ریز و اسیدی است و به درد تهیه اسکراب پوست و ماسک دور چشم میخورد. تفالهی فرنچپرس درشتتر است و مناسب خاک، کمپوست، دفع حشرات و راب گوشت، چون هنگام پخت کمتر میسوزد.
این بخش را رد نکنید. بیشتر شکستها از همینجا شروع میشود. تفالهی مرطوب در کمتر از ۴۸ ساعت کپک میزند. مخصوصاً در آشپزخانهای که هواکش ندارد یا تابستان شهرهای مرطوب. برای خشک کردن کافی است:
۱. تفاله را بلافاصله روی سینی یا روزنامه پهن کنید، لایه نازک باشد ۲. آن را در هوای آزاد یا نور غیرمستقیم قرار دهید. اگر عجله دارید ۱۵ دقیقه فر با دمای ۹۰ درجه و درِ نیمهباز قرار دهید ۳. با انگشت تست کنید، باید پودری و بدون توده مرطوب باشد ۴. در شیشهی دربدار نگه دارید، نه ظرف پلاستیکی دربسته.
ماندگاری: یک ماه در دمای اتاق، سه ماه در فریزر.
علامت هشدار: بوی ترش یا نم گرفت؟ دیگر روی پوست و در غذا استفاده نکنید. فقط بریزیدش در کمپوست.
اگر از بیشتر علاقهمندان به گلوگیاه بپرسید تفاله قهوه به چه دردی میخورد، احتمالاً اولین جوابشان «کود» است. این پاسخ بیراه نیست، اما یک نکته مهم دارد؛ تفاله قهوه زمانی مفید است که به اندازه و درست استفاده شود. تفاله خشک مقدار کمی نیتروژن و چند ماده معدنی دیگر دارد که میتوانند به مرور زمان کیفیت خاک را بهتر کنند. بااینحال، جایگزین کود کامل نیست و بهتر است آن را بهعنوان یک مکمل در نظر بگیرید.
برای یک گلدان متوسط، یک تا دو قاشق غذاخوری تفاله خشک کافی است. آن را روی خاک نریزید و رها نکنید؛ بهتر است با لایه سطحی خاک مخلوط شود تا هم بهتر تجزیه شود و هم مانع نفوذ آب نشود. اشتباهی که خیلیها مرتکب میشوند، ریختن یک لایه ضخیم از تفاله روی خاک است. وقتی تفاله فشرده میشود، سطحی نسبتاً نفوذناپذیر ایجاد میکند و آب بهسختی به ریشه میرسد. به همین دلیل، بعضی افراد تصور میکنند تفاله قهوه باعث خشک شدن گیاه شده است، در حالی که مشکل از روش استفاده بوده، نه خود تفاله.
این روش معمولاً برای گیاهانی مانند بگونیا، شمعدانی، سرخس، آزالیا، گوجهفرنگی و توتفرنگی نتیجه بهتری دارد. در مقابل، برای گیاهانی مانند کاکتوس، ساکولنت، رزماری و اسطوخودوس استفاده از تفاله قهوه توصیه نمیشود.
۲. دفع مورچه، حلزون و پشه
عطر قهوه برای شما نشانهی صبحبخیر است، اما برای مورچهها حکم آژیر خطر را دارد. مورچهها برای پیدا کردن مسیر از رد شیمیایی یا همان فرومون استفاده میکنند. پاشیدن مقدار کمی تفاله خشک روی مسیر رفتوآمد آنها میتواند این مسیر را تا حدی مختل کند و باعث شود راحتتر محل غذا را پیدا نکنند. اگر گلدانها در حیاط یا بالکن قرار دارند، میتوانید دور آنها یک نوار باریک از تفاله خشک بریزید. همچنین در فضای باز، قرار دادن چند ظرف کوچک حاوی تفاله خشک کنار محل نشستن، ممکن است حضور برخی حشرات را کمتر کند.
البته انتظار معجزه نداشته باشید. تفاله قهوه یک بازدارنده طبیعی است، نه جایگزین سموم یا روشهای تخصصی کنترل آفات. اگر با هجوم شدید مورچه یا حلزون روبهرو هستید، باید از راهکارهای مؤثرتر استفاده کنید. اینکه ایا استفاده از تفاله قهوه برای دفع مورچه روش واقعاً مؤثر است یا نه را در مقاله «آیا تفاله قهوه مورچه را دفع میکند؟» بررسی کردهایم.
۳. شستن ظروف چرب و تهسوخته
ذرات ریز تفاله قهوه خاصیت سایندگی ملایمی دارند. به همین دلیل، میتوان از آن برای تمیز کردن بعضی ظروف فلزی یا از بین بردن چربیهای قدیمی استفاده کرد. کافی است مقدار کمی تفاله را با چند قطره مایع ظرفشویی روی اسکاچ یا ابر بریزید و سطح موردنظر را بهآرامی بسابید. این روش برای قابلمههای استیل، تابههای چدنی و ظروفی که لایه ضخیم چربی یا غذای سوخته دارند، میتواند مفید باشد. اما برای همه سطوح مناسب نیست.
از تفاله قهوه روی ظروف تفلون، سرامیک براق، شیشه یا سطوحی که به خط و خش حساس هستند استفاده نکنید، چون ممکن است خراشهای ریز اما دائمی ایجاد کند. نکته مهم دیگر اینکه بعد از شستوشو، تفاله را داخل سینک رها نکنید. ذرات آن در کنار چربی میتوانند بهمرور زمان باعث گرفتگی لوله شوند. بهتر است باقیمانده تفاله را مستقیماً داخل سطل زباله یا کمپوست بریزید.
۴. اسکراب بدن خانگی
تفاله قهوه یکی از رایجترین مواد اولیه برای تهیه اسکرابهای خانگی است. بافت دانهدانه آن به لایهبرداری ملایم پوست کمک میکند و کافئین باقیمانده نیز میتواند بهطور موقت ظاهر پوست را شادابتر نشان دهد. برای تهیه یک اسکراب ساده به این مواد نیاز دارید:
نصف پیمانه تفاله خشک قهوه
یکچهارم پیمانه روغن نارگیل یا روغن زیتون
چند قطره اسانس پرتقال یا اسطوخودوس
در صورت تمایل، یک قاشق غذاخوری شکر قهوهای
مواد را خوب مخلوط کنید و داخل یک ظرف شیشهای دربدار نگه دارید. هنگام استحمام، مقدار کمی از اسکراب را روی پوست مرطوب با حرکات دورانی ماساژ دهید و سپس با آب ولرم بشویید. استفاده یک تا دو بار در هفته برای بیشتر افراد کافی است. اما اگر پوست حساسی دارید یا دچار زخم، التهاب، آفتابسوختگی یا آکنه فعال هستید، بهتر است از این روش استفاده نکنید یا ابتدا آن را روی بخش کوچکی از پوست امتحان کنید. کیفیتِ تفاله مستقیماً به کیفیتِ دانهی قهوه بستگی دارد. دانهای که تازه رست شده باشد، تفالهای معطرتر و پرروغنتر به جا میگذارد. همین حالا دانههای تازه رستشده قهوه را ببینید و سفارش دهید.
۵. پاکسازی پوست سر
اگر احساس میکنید پوست سرتان زود چرب میشود یا بعد از استفاده از ژل، اسپری و سایر محصولات حالتدهنده، موهایتان سنگین شدهاند، تفاله قهوه میتواند به پاکسازی عمیقتر پوست سر کمک کند. بافت دانهدانه تفاله، سلولهای مرده و باقیمانده محصولات آرایشی را از سطح پوست جدا میکند و ماساژ همزمان آن، گردش خون موضعی را افزایش میدهد. البته نباید از آن انتظار درمان ریزش مو یا تحریک رشد مو را داشت.
برای استفاده، ابتدا موها را خیس کنید. سپس حدود یک قاشق غذاخوری تفاله خشک را با نوک انگشتان، دو تا سه دقیقه روی پوست سر ماساژ دهید. بعد موها را کاملاً آبکشی کنید و در پایان با شامپوی همیشگی بشویید. هفتهای یک بار برای این کار کافی است.
نکته مهم: اگر موهای بلوند، سفید یا دکلره دارید، بهتر است از این روش صرفنظر کنید. رنگدانههای طبیعی قهوه ممکن است روی موهای روشن تهرنگ قهوهای ایجاد کنند.
۶. ترد کردن و طعمدار کردن گوشت
تفاله قهوه فقط برای باغبانی و مراقبت از پوست نیست؛ در آشپزی هم میتواند نقش یک چاشنی متفاوت را بازی کند. اسیدهای طبیعی و ترکیبات معطر باقیمانده در تفاله، هنگام استراحت گوشت به نرمتر شدن بافت آن کمک میکنند و بعد از گریل یا کباب شدن، طعمی دودی، عمیق و کمی تلخ به گوشت میدهند. به همین دلیل، در تهیه استیک، دنده، برگر و گوشت گوساله کاربرد زیادی دارد.
مواد لازم:
۲ قاشق غذاخوری تفاله خشک قهوه
۱ قاشق غذاخوری شکر قهوهای
۱ قاشق چایخوری پاپریکای دودی
۱ قاشق چایخوری نمک
نصف قاشق چایخوری فلفل سیاه
در صورت تمایل، کمی پودر سیر و مقدار کمی دارچین
همه مواد را مخلوط کنید و سطح گوشت را با آن رومال کنید. اجازه دهید گوشت حداقل یک تا دو ساعت در یخچال استراحت کند. برای برشهای ضخیمتر، ماندن یک شب در یخچال نتیجه بهتری میدهد. اگر از فرنچپرس استفاده میکنید، تفاله درشت آن برای این کار مناسبتر است؛ چون هنگام گریل شدن کمتر میسوزد و طعم متعادلتری ایجاد میکند. اسیدهای قهوه بافت پروتئین را میشکنند و یک لایه طعم دودی و خاکی اضافه میکنند. با گوشت گوساله، دنده و برگر عالی مینشیند.
۷. جذب بو
همانطور که دانه قهوه عطر قوی و ماندگاری دارد، تفاله خشک آن هم میتواند بخشی از بوهای نامطبوع محیط را جذب کند. کافی است مقداری تفاله خشک را داخل یک کاسه یا ظرف کوچک بریزید و آن را در محل موردنظر قرار دهید.
این روش برای این مکانها کاربرد بیشتری دارد:
داخل یخچال یا فریزر
داخل کفش ورزشی (در یک کیسه یا جوراب نخی)
کمد کفش یا کمد لباس
کنار سطل زباله
یک کاربرد کمتر شناختهشده هم وجود دارد. اگر بعد از خرد کردن سیر، پیاز یا ماهی بوی آن روی دستتان مانده است، کمی تفاله مرطوب را روی دست ماساژ دهید و سپس با آب و صابون بشویید. در بسیاری از مواقع، بوی نامطبوع تا حد زیادی از بین میرود. برای حفظ اثر، بهتر است تفاله جاذب بو را هر دو هفته یک بار تعویض کنید.
۸. ترمیم خط و خش مبلمان چوبی
اگر روی میز، صندلی یا سایر وسایل چوبی تیره خط و خشهای سطحی ایجاد شده است، رنگدانههای طبیعی قهوه میتوانند تا حدی آنها را کمتر نمایان کنند. برای این کار، مقدار کمی تفاله را با چند قطره آب مخلوط کنید تا خمیری غلیظ به دست آید. سپس با یک گوشپاککن یا قلمموی کوچک، خمیر را روی محل خراش بمالید. پس از پنج تا ده دقیقه، سطح را با یک دستمال نرم پاک کنید.
اگر میخواهید رنگ حاصل کمی عمیقتر شود، میتوانید بهجای آب از چند قطره روغن زیتون استفاده کنید. این روش فقط برای چوبهای تیره مناسب است. استفاده از آن روی چوب روشن، امدیاف براق یا روکشهای رنگ روشن، ممکن است نتیجه مطلوبی نداشته باشد و حتی لکه ایجاد کند.
۹. کاهش موقت پف زیر چشم
کافئین یکی از ترکیبات رایج در بسیاری از کرمهای دور چشم است، زیرا میتواند بهطور موقت باعث انقباض رگهای سطحی شود و ظاهر پف زیر چشم را کمتر نشان دهد. برای تهیه یک ماسک خانگی، میتوانید ۲ قاشق چایخوری تفاله نرم قهوه را با نصف قاشق غذاخوری عسل یا سفیده تخممرغ مخلوط کنید. سپس ترکیب را با دقت زیر چشم بمالید، ۱۰ تا ۱۵ دقیقه صبر کنید و سپس با آب خنک بشویید.
البته باید انتظار واقعبینانه داشت. این روش ممکن است پف ناشی از خستگی یا کمخوابی را بهطور موقت کمتر کند، اما روی تیرگی ژنتیکی، گودی زیر چشم یا مشکلات ساختاری پوست تأثیر درمانی ندارد.
۶ کاری که با تفاله قهوه نکنید
کار اشتباه
چرا
ریختن در سینک
گرفتگی لوله
لایهی ضخیم روی خاک
خفگی ریشه
تفالهی کپکزده روی پوست
تحریک و آلودگی قارچی
ساییدن روی تفلون و سطح براق
خش دائمی
دم کردن دوباره
فقط تلخی و بوی سوختگی
مقدار زیاد کنار گیاه آپارتمانی
جذب رطوبت و پشهی خاک
سخن پایانی
تفاله قهوه چیزی بیشتر از یک دورریز ساده است. اگر بهدرستی خشک و نگهداری شود، میتواند در باغبانی، نظافت، مراقبت از پوست، از بین بردن بوهای نامطبوع و حتی آشپزی دوباره مورد استفاده قرار بگیرد. نکته مهم این است که از هر نوع تفاله در جای مناسب استفاده کنید. تفاله ریز اسپرسو برای اسکراب و کاربردهای پوستی انتخاب بهتری است، در حالی که تفاله درشت فرنچپرس برای کمپوست، تقویت خاک و تهیه راب گوشت عملکرد مناسبتری دارد.
در نهایت، کیفیت تفاله هم به کیفیت قهوه بستگی دارد. هرچه دانه قهوه تازهتر و باکیفیتتر باشد، روغنها و ترکیبات معطر بیشتری در تفاله باقی میماند و نتیجه نهایی در بسیاری از این کاربردها بهتر خواهد بود. اگر تا امروز تفاله قهوه را بدون فکر دور میریختید، شاید وقت آن رسیده باشد که از فنجان بعدی، استفاده دیگری هم ببرید.
اگر تا حالا نیمهشب در تختخواب دراز کشیدهاید و از خودتان پرسیدهاید «چرا خوابم نمیبرد؟» در حالی که آخرین فنجان قهوهتان همان ساعت پنج بعدازظهر... ادامه مطلب
اضافه کردن نظر