ممکن است صبح یک فنجان قهوه بنوشید، بعدازظهر سراغ چای بروید و برای رفع خستگی یک نوشیدنی انرژیزا انتخاب کنید. اما مجموع کافئینی که در طول روز دریافت میکنید چقدر است؟ آیا یک شات اسپرسو از یک فنجان قهوه دمی کافئین بیشتری دارد؟ کدام نوشیدنی انرژیزا کافئین بیشتری دارد و چای در مقایسه با قهوه چقدر کافئین به بدن میرساند؟
پاسخ این سؤالها فقط به نوع نوشیدنی بستگی ندارد. حجم وعده، برند، نوع دانه یا برگ چای و روش آمادهسازی هم میتوانند مقدار کافئین را تغییر دهند. در این راهنما، مقدار کافئین ۲۳ نوشیدنی را مقایسه میکنیم و بعد به عواملی میپردازیم که بر این مقدار اثر میگذارند.
جدول میزان کافئین ۲۳ نوشیدنی مختلف
مقدار کافئین نوشیدنیها از چند میلیگرم تا بیش از ۲۰۰ میلیگرم در هر وعده متغیر است. جدول زیر نوشیدنیها را بر اساس مقدار کافئین، از بیشترین به کمترین، مرتب کرده است.
| رتبه | نوشیدنی | حجم هر وعده | کافئین |
|---|---|---|---|
| ۱ | شات انرژیزای 5-hour Energy Extra Strength | ۱٫۹۳ اونس (حدود ۵۷ میلیلیتر) | ۲۳۰ میلیگرم |
| ۲ | شات انرژیزای 5-hour Energy Regular Strength | ۱٫۹۳ اونس (حدود ۵۷ میلیلیتر) | ۲۰۰ میلیگرم |
| ۳ | نوشیدنی انرژیزای Celsius Original | ۱۲ اونس (حدود ۳۵۵ میلیلیتر) | ۲۰۰ میلیگرم |
| ۴ | قهوه بلوند استارباکس | ۸ اونس (حدود ۲۳۷ میلیلیتر) | ۱۵۵ تا ۱۹۵ میلیگرم |
| ۵ | قهوه مدیوم استارباکس | ۸ اونس | ۱۵۵ تا ۱۹۵ میلیگرم |
| ۶ | قهوه دارک استارباکس | ۸ اونس | ۱۵۵ تا ۱۹۵ میلیگرم |
| ۷ | کلدبرو | ۱۲ اونس (حدود ۳۵۵ میلیلیتر) | ۱۵۵ میلیگرم |
| ۸ | نوشیدنی انرژیزای Monster Original Green | ۱۶ اونس (حدود ۴۷۳ میلیلیتر) | ۱۶۰ میلیگرم |
| ۹ | نوشیدنی انرژیزای Mtn Dew AMP | ۱۶ اونس | ۱۴۲ میلیگرم |
| ۱۰ | قهوه دمی | ۸ اونس (حدود ۲۳۷ میلیلیتر) | ۹۶ میلیگرم |
| ۱۱ | ردبول | ۸٫۴ اونس (حدود ۲۴۸ میلیلیتر) | ۸۰ میلیگرم |
| ۱۲ | اسپرسو | ۱ اونس (حدود ۳۰ میلیلیتر) | ۶۴ میلیگرم |
| ۱۳ | چای سیاه | ۸ اونس | ۴۸ میلیگرم |
| ۱۴ | چای ماسالا | ۸ اونس | ۴۸ میلیگرم |
| ۱۵ | کوکای رژیمی | ۱۲ اونس (حدود ۳۵۵ میلیلیتر) | ۴۶ میلیگرم |
| ۱۶ | دکتر پپر معمولی یا رژیمی | ۱۲ اونس | ۴۲ میلیگرم |
| ۱۷ | کامبوچا | ۱۲ اونس | ۴۱ میلیگرم |
| ۱۸ | کوکاکولا | ۱۲ اونس | ۳۴ میلیگرم |
| ۱۹ | چای سبز | ۸ اونس | ۲۹ میلیگرم |
| ۲۰ | لاته ماچا استارباکس | ۸ اونس | ۲۰ میلیگرم |
| ۲۱ | چای سرد فوری | ۸ اونس | ۸ میلیگرم |
| ۲۲ | هاتچاکلت | ۸ اونس | ۵ میلیگرم |
| ۲۳ | اسپرایت | ۱۲ اونس | صفر |
بعضی از برندهای درجشده در جدول، مانند Celsius و 5-hour Energy، ممکن است در بازار ایران بهاندازه برندهایی مثل ردبول یا مانستر شناختهشده نباشند. بااینحال، نام آنها برای حفظ دقت مقایسه و ارجاع به دادههای منبع اصلی حفظ شده است. مقدار کافئین محصولات ایرانی یا برندهای دیگر را نمیتوان بدون بررسی مشخصات همان محصول به این اعداد تعمیم داد.
کدام نوشیدنیها کافئین بیشتری دارند؟
در این فهرست، شات انرژیزای 5-hour Energy Extra Strength با ۲۳۰ میلیگرم کافئین در یک وعده کوچک، بالاترین مقدار را دارد. نوع معمولی همین محصول و نوشیدنی انرژیزای Celsius نیز هرکدام ۲۰۰ میلیگرم کافئین دارند. در گروه قهوه، سه نوع قهوه استارباکس و کلدبرو در محدوده ۱۵۵ تا ۱۹۵ میلیگرم قرار میگیرند. البته حجم وعدهها یکسان نیست؛ برای مثال، کلدبرو در حجم ۳۵۵ میلیلیتر و قهوه استارباکس در حجم ۲۳۷ میلیلیتر گزارش شده است.
در میان نوشیدنیهای کمکافئینتر، چای سبز، لاته ماچا، چای سرد فوری و هاتچاکلت قرار دارند. اسپرایت نیز در این فهرست کافئین ندارد. اگر میخواهید مقدار کافئین قهوه فوری را با جزئیات بیشتری بررسی کنید، در مقاله قهوه فوری چقدر کافئین دارد؟ اطلاعات تکمیلی درباره این نوع قهوه و مقایسه آن با چند نوشیدنی دیگر را پیدا میکنید.
چرا مقدار کافئین نوشیدنیها متفاوت است؟
حتی دو فنجان از یک نوع قهوه هم ممکن است مقدار کافئین یکسانی نداشته باشند. نوع دانه، نسبت قهوه به آب، روش دمآوری، زمان آمادهسازی و اندازه وعده در مقدار نهایی کافئین نقش دارند.
نوع دانه قهوه و برگ چای
نوع دانه قهوه یکی از عوامل مؤثر بر مقدار کافئین است. دانه روبوستا معمولاً کافئین بیشتری از عربیکا دارد. به همین دلیل، ترکیب این دو گونه در یک محصول میتواند بر مقدار کافئین آن اثر بگذارد. اگر میخواهید بدانید تفاوت این دو گونه فقط به کافئین محدود میشود یا ویژگیهای دیگری هم دارند، مقاله تفاوت قهوه عربیکا و روبوستا چیست؟ را بخوانید. در چای نیز نوع برگ، شرایط رشد و فرآوری بر مقدار کافئین اثر میگذارند. به همین دلیل، نمیتوان یک عدد ثابت را به تمام انواع چای سیاه یا سبز نسبت داد.
روش آمادهسازی و زمان دمآوری
روش تهیه نوشیدنی هم بر مقدار کافئین استخراجشده اثر میگذارد. در قهوه، نسبت قهوه به آب، اندازه آسیاب، دمای آب و مدت تماس آب با قهوه از عوامل مؤثر هستند. برای مثال، اسپرسو با عبور آب تحت فشار از قهوه آسیابشده تهیه میشود و در حجم کم، نوشیدنی غلیظی به دست میدهد. در قهوه دمی، حجم نوشیدنی معمولاً بیشتر است و ممکن است مقدار کل کافئین در هر وعده از یک شات اسپرسو بیشتر باشد.
اگر هدفتان استخراج کافئین بیشتر از قهوه است، صرفاً تغییر زمان دمآوری کافی نیست. مقدار قهوه مصرفی و روش آمادهسازی را هم باید در نظر بگیرید. در مقاله روش دم کردن قهوه با کافئین بیشتر میتوانید روشهای مختلف را دقیقتر بررسی کنید.

اندازه وعده و برند تولیدکننده
یکی از دلایل تفاوت مقدار کافئین، حجم نوشیدنی است. مقایسه یک قهوه ۳۵۵ میلیلیتری با یک شات ۳۰ میلیلیتری اسپرسو، بدون در نظر گرفتن حجم، تصویر دقیقی از مقدار کافئین نمیدهد. برند تولیدکننده هم اهمیت دارد. نوشیدنیهای آماده، قهوههای زنجیرهای و انرژیزاها ممکن است با توجه به فرمولاسیون و اندازه بستهبندی، مقدار متفاوتی کافئین داشته باشند. بنابراین، اگر مقدار دقیق کافئین برایتان مهم است، اطلاعات محصول را بررسی کنید.
آیا اسپرسو از قهوه دمی کافئین بیشتری دارد؟
پاسخ به این سؤال به نوع مقایسه بستگی دارد. اگر غلظت کافئین در واحد حجم را در نظر بگیریم، اسپرسو معمولاً کافئین بیشتری دارد. اما اگر مقدار کل کافئین در یک وعده را مقایسه کنیم، قهوه دمی ممکن است عدد بالاتری داشته باشد؛ چون در حجم بیشتری سرو میشود.
بر اساس جدول بالا:
- یک شات اسپرسو با حجم حدود ۳۰ میلیلیتر، ۶۴ میلیگرم کافئین دارد.
- یک فنجان قهوه دمی با حجم حدود ۲۳۷ میلیلیتر، ۹۶ میلیگرم کافئین دارد.
پس غلظت بیشتر اسپرسو به معنی دریافت کافئین بیشتر در هر وعده نیست. تعداد شاتها هم اهمیت دارد. برای مثال، لاتهای که با دو شات اسپرسو تهیه میشود، در شرایط یکسان تقریباً دو برابر یک لاته تکشات کافئین دارد. اگر هنوز تفاوت اسپرسو و قهوه دمی برایتان روشن نیست، در مقاله فرق اسپرسو با قهوه چیست؟ میتوانید تفاوت این دو نوشیدنی را از جنبههای دیگر هم بررسی کنید.
روزانه چقدر کافئین میتوان مصرف کرد؟
مقدار کافئین قابلمصرف برای همه افراد یکسان نیست. سن، شرایط جسمی، حساسیت فردی، بارداری و بعضی داروها میتوانند بر واکنش بدن به کافئین اثر بگذارند. سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) اعلام کرده است که مصرف روزانه تا ۴۰۰ میلیگرم کافئین برای بیشتر بزرگسالان سالم معمولاً با عوارض منفی همراه نیست. این مقدار یک راهنمای عمومی است، نه هدفی که همه افراد باید به آن برسند.
سازمان ایمنی غذای اروپا (EFSA) نیز برای بزرگسالان سالم، مصرف روزانه تا ۴۰۰ میلیگرم را در نظر میگیرد؛ با این تفاوت که مقدار مصرف در یک نوبت هم اهمیت دارد. بر اساس ارزیابی این سازمان، مصرف تکدوز تا ۲۰۰ میلیگرم برای بزرگسالان سالم معمولاً نگرانی ایمنی ایجاد نمیکند. برای زنان باردار و شیرده، EFSA حداکثر ۲۰۰ میلیگرم کافئین در روز را مطرح میکند. همچنین مصرف ۱۰۰ میلیگرم کافئین نزدیک زمان خواب ممکن است در بعضی افراد بر کیفیت خواب اثر بگذارد.
این اعداد را نباید برای همه افراد یکسان در نظر گرفت. اگر بیماری زمینهای دارید، داروی خاصی مصرف میکنید یا در دوران بارداری و شیردهی هستید، درباره مقدار مناسب مصرف کافئین با پزشک مشورت کنید.
نشانههای مصرف بیش از حد کافئین چیست؟
واکنش بدن به کافئین در افراد مختلف متفاوت است. بعضی افراد با یک فنجان قهوه دچار بیقراری میشوند، درحالیکه دیگران ممکن است مقدار بیشتری مصرف کنند و تغییر محسوسی احساس نکنند. مصرف بیش از حد کافئین میتواند با علائمی مانند این موارد همراه باشد:
- بیخوابی یا اختلال در کیفیت خواب
- اضطراب و احساس بیقراری
- لرزش دست و بدن
- افزایش ضربان قلب
- ناراحتی معده یا حالت تهوع
- سردرد
فقط مقدار مصرف روزانه اهمیت ندارد؛ زمان نوشیدن قهوه هم میتواند بر خواب اثر بگذارد. اگر میخواهید زمان مناسبتری برای نوشیدن قهوه انتخاب کنید، مقاله بهترین زمان نوشیدن قهوه در طول روز را بخوانید.

چطور مقدار کافئین مصرفی روزانه را محاسبه کنیم؟
برای محاسبه کافئین دریافتی، فقط تعداد فنجانهای قهوه را نشمارید. چای، نوشابه، نوشیدنیهای انرژیزا و بعضی خوراکیها نیز به مجموع مصرف روزانه اضافه میشوند. فرض کنید در یک روز این سه نوشیدنی را مصرف میکنید:
| نوشیدنی | مقدار کافئین |
|---|---|
| یک فنجان قهوه دمی | ۹۶ میلیگرم |
| یک فنجان چای سیاه | ۴۸ میلیگرم |
| یک قوطی کوکاکولا | ۳۴ میلیگرم |
| مجموع | ۱۷۸ میلیگرم |
در این مثال، مجموع کافئین دریافتی شما ۱۷۸ میلیگرم است. این مقدار بر اساس اعداد جدول محاسبه شده و ممکن است در محصولات دیگر متفاوت باشد. اگر از نوشیدنیهای آماده استفاده میکنید، اطلاعات درجشده روی بستهبندی یا وبسایت رسمی تولیدکننده را بررسی کنید. کافئین فقط در نوشیدنیها وجود ندارد؛ شکلات، بعضی مکملها و برخی داروها نیز ممکن است حاوی آن باشند.
اگر به کافئین حساس هستیم، چه نوشیدنیهایی انتخاب کنیم؟
اگر بعد از نوشیدن قهوه یا چای دچار بیخوابی، اضطراب یا تپش قلب میشوید، بهتر است مقدار کافئین دریافتی خود را بررسی کنید و در صورت نیاز آن را کاهش دهید. قهوه بدون کافئین یا دیکف (Decaf) یکی از گزینههاست. در فرایند کافئینزدایی، بخش عمده کافئین دانه حذف میشود؛ اما ممکن است مقدار کمی از آن باقی بماند. بنابراین، دیکف را نباید معادل نوشیدنی کاملاً بدون کافئین دانست.
اگر میخواهید طعم قهوه را با دریافت کافئین کمتر تجربه کنید، میتوانید قهوه بدون کافئین قهوه ست را در فروشگاه بررسی کنید. این محصول با فرایند Swiss Water کافئینزدایی شده است. پیش از خرید، مشخصات و وضعیت موجودی محصول را در فروشگاه ببینید. گزینه دیگر، کاهش تدریجی مصرف است. اگر روزانه چند فنجان قهوه مینوشید، کم کردن ناگهانی آن ممکن است باعث سردرد و خستگی شود. کاهش تدریجی تعداد فنجانها یا جایگزین کردن بخشی از قهوه معمولی با دیکف میتواند به مدیریت این تغییر کمک کند.
پرسشهای متداول درباره میزان کافئین نوشیدنیها
یک شات اسپرسو چند میلیگرم کافئین دارد؟
بر اساس جدول مرجع این مقاله، یک اونس اسپرسو، معادل حدود ۳۰ میلیلیتر، ۶۴ میلیگرم کافئین دارد. مقدار واقعی ممکن است با توجه به نوع دانه، مقدار قهوه مصرفی و روش عصارهگیری متفاوت باشد.
کافئین قهوه بیشتر است یا چای؟
قهوه معمولاً در هر وعده کافئین بیشتری از چای دارد. برای نمونه، در جدول مرجع یک فنجان قهوه دمی ۹۶ میلیگرم و یک فنجان چای سیاه ۴۸ میلیگرم کافئین دارد. نوع چای، روش دمآوری و اندازه وعده میتوانند این مقدار را تغییر دهند.
آیا قهوه بدون کافئین کاملاً فاقد کافئین است؟
خیر. در فرایند کافئینزدایی بیشتر کافئین دانه حذف میشود، اما ممکن است مقدار کمی باقی بماند. اگر باید مصرف کافئین را بهشدت محدود کنید، مشخصات محصول را بررسی کنید.
آیا نوشیدنی انرژیزا از قهوه کافئین بیشتری دارد؟
بعضی نوشیدنیهای انرژیزا در هر وعده کافئین بیشتری از یک فنجان قهوه دمی دارند. برای مثال، Celsius در جدول مرجع ۲۰۰ میلیگرم کافئین در ۱۲ اونس دارد، درحالیکه یک فنجان قهوه دمی ۹۶ میلیگرم کافئین دارد. بااینحال، مقدار کافئین به برند و حجم بستهبندی وابسته است.
آیا رست تیره قهوه کافئین بیشتری دارد؟
رنگ تیرهتر دانه بهتنهایی معیار قابلاعتمادی برای تعیین مقدار کافئین فنجان نیست. مقدار نهایی کافئین به نوع دانه، وزن قهوه مصرفشده و روش دمآوری هم بستگی دارد.
منابع علمی و دادهای
اضافه کردن نظر